Je staat in de dierenwinkel, kijkt naar een schattig konijntje of een kleurige papegaai, en je denkt: "Waar komt dit beestje eigenlijk vandaan?" Goed vraagje. Want niet elk dier dat in een Nederlandse winkel terechtkomt, heeft een rooskleurig leven achter de rug.
▶Inhoudsopgave
De controle op dierenwelzijn bij import is een ingewikkeld, maar superbelangrijk proces.
Laten we er eens in duiken.
Waarom is controle op importeigenlijk zo belangrijk?
Nederland importeert jaarlijks tienduizenden dieren uit het builand. Denk aan huisdieren zoals honden, katten, konijnen en vogels, maar ook aan dieren die bestemd zijn voor de dierenwinkel of de dierentuin. Het probleem?
Niet alle landen hanteren dezelfde strenge welzijnsregels als wij. In sommige landen worden dieren opgekweekt in erbarmelijke omstandigheden, zonder goede voeding, zorg of ruimte. Zonder goede controle zouden die dieren gewoon ongefilterd onze winkels binnenkunnen rollen. En dat is precies wat Nederland wil voorkomen.
Niet alleen vanwege het welzijn van de dieren zelf, maar ook vanwege volksgezondheidsrisico's. Dieren uit het buitenland kunnen ziektes meenemen die hier nog niet voorkomen, zoals hondenziektes of vogelgriep. Dus controle is niet alleen een kwestie van dierenliefhebbers, het raakt ook jouw gezondheid.
Wie controleert de import van dieren eigenlijk?
In Nederland is de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) de belangrijkste partij die toeziet op dierenwelzijn. De NVWA is verantwoordelijk voor het controleren van dieren bij invoer, transport en handel.
De NVWA: de hoeders van dierenwelzijn
Maar ze staan er niet alleen voor. Er spelen meerdere partijen een rol. De NVWA controleert dieren bij de grens, tijdens het transport en op de plek waar ze terechtkomen, zoals een dierenwinkel of een fokbedrijf.
- Zijn de dieren gezond en goed gevoerd?
- Voldoet de vervoersruimte aan de Europese normen?
- Zijn de papieren in orde (gezondheidscertificaten, paspoorten, chipgegevens)?
- Worden de dieren niet langer dan 8 uur vervoerd zonder pauze (voor de meeste huisdieren geldt deze Europese limiet)?
Ze kijken naar dingen als: Als er iets niet klopt, kan de NVWA een partij dieren in beslag nemen, een boete opleggen of zelfs een strafrechtelijk onderzoek starten.
Europese regels: de basis van alles
Dus ze nemen het serieus, en hoe. Nederland doet dit niet in eenzame isolement. De Europese Unie heeft strenge regels voor de import van dieren.
- Een microchip moet hebben.
- Gevaccineerd moeten zijn tegen rabies.
- Een geldig EU-dierenpaspoort moet bezitten.
- Een gezondheidscertificaat moet hebben dat niet ouder is dan 10 dagen bij aankomst.
Denk aan de EU-verordening 2016/429 (de zogeheten "Animal Health Law") en de verordening EU 576/2013 voor het vervoer van huisdieren. Die regels zeggen bijvoorbeeld dat elk geïmporteerd huisdier:
Zonder die papieren? Dan mag het dier gewoon niet de EU binnen. Simpel, maar effectief.
Wat gebeurt er als er iets misgaat?
Stel: een partij kleine knaagdieren wordt aangevoerd uit een land buiten de EU, en de vervoersomstandigheden zijn beroerd.
De dieren zitten op elkaar gepakt in kleine dozen, zonder water of voer. Wat dan? De NVWA kan de hele partij stoppen.
De dieren worden dan opgevangen door een erkend opvangcentrum, zoals een dierenasiel of een speciaal quarantainecentrum. De importeur krijgt een flinke boete, en in ernstige gevallen kan er een strafzaak volgen. De maximale straf voor ernstig dierenleed is in Nederland 3 jaar gevangenisstraf of een boete van maximaal 21.750 euro (voor natuurlijke personen; voor bedrijven kan het nog veel hoger oplopen). Maar laten we eerlijk zijn: niet alles wordt opgemerkt, zeker niet als de Europese regels voor dierenhandel niet strikt worden nageleefd.
De NVWA heeft niet genoeg mensen om elke vracht te controleren. Daarom is er ook vertrouwen in het systeem van zelfcertificering door importeurs en het werk van organisaties die toezicht houden op de heen-weer keten.
Wat betekent dit voor jou als consument in de dierenwinkel?
Goede vraag. Jij als klant hebt ook een rol.
Want hoe beter jij weet waar je op moet letten, hoe minder kans er is dat je per ongeluk een dier koopt dat uit slechte omstandigheden komt. Let op deze dingen als je een dier koopt: Want hier gaat het uiteindelijk om: elk dier verdient een goed leven. En of dat lukt, hangt af van zowel de regels als van de mensen die ze naleven. Jij erbij.
- Vraag naar de herkomst. Een serieuze dierenwinkel moet je kunnen vertellen waar het dier vandaan komt.
- Check de papieren. Heeft het dier een paspoort? Een chip? Bewijs van vaccinatie?
- Kijk naar de omstandigheden. Zijn de dieren in de winkel goed verzorgd? Genoeg ruimte, schoon water, gezond uiterlijk?
- Twijfel? Meld het. Je kunt verdachte situaties melden bij de NVWA via hun website of telefonisch.
De rol van organisaties zoals Dierenwinkelinspectie
Naast de NVWA zijn er ook onafhankelijke organisaties die toezicht houden op dierenwelzijn in de handel.
Organisaties die oorspronkelijk actief waren in het controleren van dierenwinkels en dierentuinen spelen hierin een belangrijke aanvullende rol. Ze doen inspecties, rapporteren misstanden en drukken op bewustwording bij zowel winkeliers als consumenten.
Zonder die extra ogen en oren zouden veel misstanden onder de radar blijven. De overheid kan niet overal tegelijk zijn. Daarom is maatschappelijk toezicht zo waardevol.
Samengevat: het is een teamwork
Controle op dierenwelzijn bij import is geen taak van één instantie alleen.
Het is een samenspel van Europese regels, nationale handhaving door de NVWA, verantwoordelijkheid van importeurs en dierenwinkels, en waakzaamheid van consumenten. Elk schakeltje in die keten telt. Dus de volgende keer dat je een schattig beestje ziet in de winkel, weet je: er zit een heel systeem achter dat moet zorgen dat dat dier een eerlijke kans krijgt. En als dat systeem faalt, is het aan ons om het te laten weten.