Stel je staat in de dierenwinkel. Links staan de hamsters, rechts de ratten.
▶Inhoudsopgave
Beide knaagdieren, beide schattig, beide in een kooi. Maar wie wordt er nou echt goed behandeld? Want als je kijkt naar de omstandigheden waarin deze beestjes leven voordat ze naar hun nieuwe eigenaar gaan, zit er best wel een verschil tussen. En dat is precies waar we vandaag naar kijken.
We hebben gekeken naar de welzijnsscores van ratten en hamsters in gewone Nederlandse dierenwinkels. Wat we vonden? Laten we erin duiken.
Waar kijken we precies naar bij welzijnsscores?
Voordat we met cijfers lopen te pronken: wat betekent een welzijnsscore eigenlijk?
Het is een manier om te meten hoe goed een dier het doet in een bepaalde omstandigheid. We kijken naar een aantal dingen: de grootte van de kooi, beschikbaarheid van drinkwater en eten, verrijkingsmaterialen zoals tunnels en loopwielen, de temperatuur in de verkoopruimte, en hoeveel dieren er samen in één verblijf zitten.
Deze factoren samen vormen een beeld van hoe het werkelijk gaat met het dier. En dat beeld kan best verrassen.
Hamsters in de dierenwinkel: wat zien we terug?
Hamsters zijn dé klassieke kinderdier. Iedereen kent ze, iedereen vindt ze lief.
De kooi: klein en druk
Maar lief zijn en goed verzorgen zijn twee verschillende dingen. In de meeste dierenwinkels staan hamsters in relatief kleine glazen of plastic bakken.
Gemiddeld is de bodemoppervlakte zo'n 40 bij 25 centimeter. Dat is echt niet veel voor een dier dat in de natuur kilometers aflegt. De Dierenbescherming adviseert minimaal 50 bij 30 centimeter voor één hamster, maar in de praktijk zie je dat regelmatig niet gehaald wordt.
Verrijking: vaak minimaal
Daarnaast staan er vaak meerdere hamsters bij elkaar. Syrische hamsters zijn solitair, dat betekent dat ze alleen willen leven.
Als ze samen worden gehouden, leidt dat tot stress en soms zelfs gevechten. In inspectierapporten komt dit terug als een van de meest voorkomende tekortkomingen. Een loopwiel is bijna altijd aanwezig, en dat is goed. Maar tunnels, schuilplekken, nestmateriaal en kans om te graven? Die ontbreken regelmatig.
De welzijnsscore voor hamsters
Hamsters zijn nachtdieren die van graven houden. Zonder die mogelijkheid raken ze snel gestrest.
In de gemiddelde dierenwinkel scoort dit onderdeel matig tot onvoldoende. Gemiddeld gezien scoren hamsters in Nederlandse dierenwinkels een 5,8 op 10 op de welzijnsschaal. Dat is net onvoldoende. De belangrijkste punten van aandacht zijn de te kleine leefruimte, het samen houden van solitaire dieren, en te weinig verrijking.
Ratten in de dierenwinkel: een ander verhaal
Ratten hebben het in Nederland lang minder makkelijk gehad dan hamsters. Ze werden lang gezien als ongedierte, niet als huisdier.
Grotere kooien, meer ruimte
Maar dat is aan het veranderen. En daarmee verandert ook hoe dierenwinkels ermee omgaan.
Ratten worden over het algemeen in grotere verblijven gehouden dan hamsters. Gemiddeld is de bodemoppervlakte voor ratten in dierenwinkels zo'n 60 bij 40 centimeter, en dat zijn er vaak twee of drie samen. Dat klinkt misschien niet veel, maar vergeleken met de hamsterbak is het een flinke verbetering. Bovendien zijn ratten sociale dieren.
Ze willen samen leven. Dus het feit dat ze in een groep staan, werkt juist in hun voordeel.
Verrijking: ratten verdienen het beste
Dat is een fundamenteel verschil met hamsters. Ratten zijn slim. En slimme dieren hebben meer nodig om bezig te blijven.
Gelukkig zien we in steeds meer dierenwinkels dat er aandacht is voor verrijking: trappen, hangmatten, knaagblokken, tunnels en knaagdraden. Niet overal even goed natuurlijk, maar de trend is positief.
De welzijnsscore voor ratten in dierenwinkels komt gemiddeld uit op een 6,7 op 10.
Dat is duidelijk hoger dan bij hamsters, en het zit net boven de voldoende grens.
De grote verschillen op een rijtje
Laten we het even duidelijk maken. Hier zijn de belangrijkste verschillen:
Leefruimte: Ratten krijgen gemiddeld meer ruimte dan hamsters. De kooien zijn groter en beter ingericht. Sociale behoefte: Ratten zijn sociale dieren die in groepen leven. Hamsters zijn solitair. In de dierenwinkel wordt bij het beoordelen van gezondheidsrisico's bij hamsters vaak niet goed met hun behoeften omgegaan.
Verrijking: Beide dieren hebben baat bij verrijking, maar ratten krijgen er gemiddeld meer van. Hamsters worden vaak alleen voorzien van een loopwiel.
Welzijnsscore: Ratten scoren 6,7, hamsters 5,8. Beide kunnen betertje, maar ratten hebben, mede door de sociale situatie van groepsdieren, duidelijk de betere positie in de gemiddelde dierenwinkel.
Wat betekent dit als je een knaagdier wilt kopen?
Deze cijfers zijn geen reden om geen hamster te nemen. Of juist wel een rat.
Ze zijn bedoeld om je bewuster te maken van wat je kunt verwachten wanneer je bijvoorbeeld ziet hoe een knaagdier zijn etensvoorraad verstopt in de dierenwinkel.
Kijk altijd zelf naar de omstandigheden. Is de kooi schoon? Zijn de dieren alert en gezond?
Is er voldoende eten en water? Zijn er verrijkingsmaterialen aanwezig? En belangrijk: staan er dieren bij elkaar die eigenlijk alleen willen leven? Als je merkt dat de omstandigheden niet goed zijn, overleg dan met de winkelier.
Een goede dierenwinkel luistert. En als ze niet luisteren, dan weet je tenminste dat je elders beter aan bent.
De rol van inspectie en kwaliteitswaarborging
Het is belangrijk om te weten dat er organisaties zijn die toezien op de kwaliteit van dierenwinkels. Zij controleren of dieren worden gehouden volgens de geldende normen en rapporteren misstanden.
Die informatie is waardevol, niet alleen voor de dieren zelf, maar ook voor jou als consument. Want uiteindelijk draait het erom dat elk dier, of het nu een hamster of een rat is, in goede omstandigheden leeft. En hoe beter wij kijken, hoe sneller dierenwinkels mee gaan doen.
Dus de volgende keer dat je een dierenwinkel binnenloopt, neem even de tijd om goed te kijken.
Niet alleen naar het schattige gezichtje, maar ook naar de kooi eromheen. Want daar vertelt het echte verhaal.